Эпистемология ілімінің әдістері, таным формалары.

Эпистемология - ғылыми таным теориясы. Танымның мәнін, ерекшелігін, әдіс кұрылымын, деңгейін, басқа таным формалармен байланысын зерттейді. Таным-бұл адамның бейнелеу әрекетінің ерекше түрі.Таным дегеніміз-білім алу үшін шығармашылық ізденіс. Таным адамның практикалық іс-әрекетінің рухани жағы болып табылады. Таным-адамның нақты мақсатына бағытталған және шығармашылы іс-әрекетінің әлеуметтік процесі. Таным процесі екі сатыдан тұрады: сезімдік таным және рационалдық таным. Сезімдік таным түрлері:1.Түйсік;2.Қабылдау;3.Елес. Рационалдық танымның бейнелеу түрлері:1Ұғым;2.Пікір;3.Ой- тұжырымы.Таным үдерісі бір-бірімен байланысқан көп түрлі формаларда жүзеге асырылады. Олардың ішіндегі негізгілері мыналар: Адамзат тарихының алғашқы баспалдақтарында табиғат туралы, сонымен қоса адамдардың өздері, олардың өмірлік жағдайлары, қатынастары, коғамдық байланыстары туралы қарапайым ақпарат беріліп, шамалы практикалық таным пайда болды және қазірге дейін өмір сүріп келеді. Адамдардың күнделікті тәртібі, олардың табиғатпен және өзара қатынастарының негізін құрайтын тұрмыстық таным деп аталған форма осындай танымның нәтижесі болып табылады. Танымның тарихи формаларының біріне ойын арқылы тану жатады. Тек балаларғана емес, ересектер де дүниені ойын арқылы таниды екен: спорт ойындары, іскерлік ойындар, цирктегі, театрдағы, эстрада ойындары,т.б. Ойын арқылы адам мол білім қорын алады, біздің заманымызда ойын ғылымда және өндірісте кең қолданылады. Ғылыми-техникалық және практикалық мәселелерді шешу мақсатында ойын сценарийлері мен модельдері қарастырылады. Балалардың рухани дүниесін қалыптастыруда ойын арқылы танудың ерекше маңызы бар. Танымның ежелгі формаларына: аңыздық және діни танымдар жатады. Алғашқы танымдық форма шеңберінде табиғат туралы адамдардың өздері және олардың өмірлік жағдайлары туралы біршама білімдер жинақталды. Тұтастай аңыздың таным, әрине, шынайылықтың ғажайып бейнесі ретінде көрініс береді. Аңызға адамның қоршаған ортадан өзін алып шыға алмауы, құбылысты табиғи себептермен түсіндіре алмауы тән. Діни таным болса, ол дүниетанымның бір формасы бола тұра, шешуші дәрежеде адамның өмірі мен оны қоршаған дүниеге өсер ететін, табиғаттан жоғары, ғажайып күштердің бар екендігін негізге алады. Дін мынадай негізгі мәселелерді зерттейді: әлемнің пайда болуы; табиғи құбылыстарды түсіндіру; адамның өмірі, тағдыры, өлімі; адамның қызметі және оның жетістіктері, адамдық парыз, мораль және адамгершілік мәселелері. Дін қабылдаудың бейнелік-эмоциялық, сезімдік-көрнекілік формаларына сүйенеді. Сенуші адам шынайы эмоциямен Құдайды өзінше "көреді" және діни бағыттардың ерекшелігіне байланысты түрлі суреттерді елестетіп, жан күйзелісін басынан кешіреді. Негізгі дүниежүзілік үш — ислам, христиан, буддизм діндері мен синтоизм, индуизм сияқты ұлттық діни жүйелер бар. Діни таным, нағыздықтың ғажайып бейнеленуі бола тұра, ол туралы белгілі бір білімдерді жинақтайды. Мысалы, Інжіл мен Құранда діни білімдермен қоса, ғасырлар бойы адамдардың көптеген ұрпақтары жинақтаған өзге білімдер де бар. Сонымен, аңыздар шеңберінде танымның бейнелік формасы пайда болған екен. Бұдан әрі ол өнерде мейлінше дамыған сипат алды. Өнер туындысының кез келгенінің мазмұнында әрқашанда түрлі халықтар мен елдер, олардың ғұрыптары, әдебі, тұрмысы, сезімдері, ойлары туралы мағлұматтар болады. Музыка, театр, бейнелеу өнері көркем туындыларынан осыларды көруге болады. Бұл дегеніміз — өнер адам танымының, оның дүниені игеру формаларының бірі екенін көрсетеді.
← Предыдущая
Страница 1
Следующая →

У нас самая большая информационная база в рунете, поэтому Вы всегда можете найти походите запросы

Искать ещё по теме...

Эта тема принадлежит разделу:

Философия (философияның)

К данному материалу относятся разделы:

Л.Фейербахтың антропологиялық материализмі

Ежелгі Қытай философиясының ерекшеліктері, бағыттары

Материализм және идеализм, оның түрлері

И.Кант іліміндегі таным мәселелері

Антикалық философияның ерекшеліктері, бағыттары.

Субстанция туралы түсінік, оның түрлері.

Онтология, болмыс формалары.

Дүниетанымның тарихи түрлері, ерекшеліктері.

Диалектика және метафизика.

ХІІІ ғ француз материалистерінің көзқарастары.

Жаңа заман философиясының басты ерекшеліктері.

Орыс философиясының ұстанымдары.

“Менің білетінім, ештеңе білмейтінім” афоризмінің мағынасы.

Н.Маккиавеллидің мемлекет туралы философиялық көзқарастары.

Антикалық философияның классикалық кезеңі.

Креационизм, теоцентризм, догматизм ұғымдарының мағынасын анықтау

Ежелгі Қытай философиясының ерекшеліктері, бағыттары.

Әл-Фарабидің саяси-әлеуметтік көзқарастары

Космоцентризм, перипатетизм, номинализм ұғымдарының анықтамасы.

Гегельдің абсолюттік идеализмі.

Ортағасыр христиан философиясының ерекшеліктері, бағыттары.

“Бір өзенге екі рет түсуге болмайды” афоризмінің анықтамасы.

Марксизм философиясы.

Ортағасыр араб-мұсылман философиясының ерекшеліктері, бағыттары.

Гуманизм, антропоцентризм, гелиоцентризм, пантеизм ұғымдарының анықтамасы.

Жаңа заман философиясының бағыттары.

Ибн-Рушд философиясындағы “қос ақиқат” ілімі.

Номинализм, реализм, схоластика, патристика ұғымдарының анықтамасы.

Қазақ дүниетанымының ерекшеліктері.

Ренессанс философиясының бағыттары.

Материя, оның өмір сүру формалары мен тәсілдері.

Ортағасыр араб-мұсылман философиясы.

ХІХ ғ иррационализм философиясы: А.Шопенгауэр, С.Кьеркегор.

Рационализм, эмпиризм, сенсуализм ұғымдарының анықтамасы.

Философияның негізгі мәселесі.

Қазақ ағартушыларының саяси-әлеуметтік көзқарастары.

Дж.Локктың “таза тақта” концепциясы.

Платон және Аристотель философиясы.

Ибн Рушдтың “қос ақиқат” ілімі.

Эпистемология ілімінің әдістері, таным формалары.

Қытай философиясының мектептері: конфуций, даосизм, легизм.

Утопиялық философия: Т.Мор, Т.Кампанелла.

Абайдың “қара сөздерінің” философиялық мәні.

Ахмет Йассауидің суфизм іліміндегі сенім мен білім мәселесі.

Үнді философиясындағы астика және настика.

Платонның “эйдос әлемі”-“үңгір туралы аңыз”.

Буддизм ілімі, 4 ақиқат, 8 шарты.

Фараби іліміндегі адам және әлем мәселесі.

“Адам-барлық заттың өлшемі” афоризмін талдау.

ХХ ғ Батыс философиясының бағыттары мен ілімдері.

Антикалық философияның эллинистік кезеңі.

Деизм, теизм, атеизм, политеизм, монотеизм.

Психоанализ философиясы: З.Фрейд, К.Юнг ілімдері.

Ибн Рушдтың қос ақиқат ілімі.

Диалектикалық және тарихи материализм.

Көне Шығыс философиясы: Үнді және Қытай философиясы.

Ақын-жыраулар философиясы.

Танымдағы ақиқат мәселесі.

Ортағасыр христиан философиясы: ерекшеліктері мен ұстанымдары.

Конфуций ілімінің тәрбиелік мәні.

Догматизм, релятивизм, абсолютизм ұғымдарының анықтамасы.

Ортағасыр мұсылман философиясындағы мутаккалимдер мен мутазалиттер.

Дүниетанымның тарихи түрлері, ерекшеліктері.

Экзистенциализм ұғымының негізгі қағидалары.

Диалектика заңдары,категориялары.

Неміс классикалық философиясының ерекшеліктері.

Философияның пәні, мәселесі, қызметтері.

Материяның басты атрибуттары: қозғалыс, өзіндік құрылым, бейнелену.

Қайта өрлеу дәуірі философиясының ерекшеліктері.

Философияның дүниетанымдық және әдістемелік қызметтері.

Похожие материалы:

Авиация. Летательные аппараты

Ответы на вопросы на экзамен

Партийное строительство

Представленность в Государственной Думе Партийное строительство в Российской Федерации - это комплекс мер, предпринимаемых органами партийного управления по организации партии и поддержанию ее функционирования в политическом пространстве.

Обучение персонала на предприятиях индустрии гостеприимства

Дипломный проект. Корпоративная система обучения персонала. Обучение персонала гостиничных предприятий. Методика обучения персонала гостиниц. Анализ системы управления и обучения персонала. Рекомендации по обучению персонала с учетом уровня знаний сотрудников. Гостеприимство в России.

Профессионально-личностные качества педагога

В педагогической литературе сосуществуют термины «модель учителя», «требования к учителю» и «модель учителя». По существу, они охватывают равную совокупность вопросов, но подход авторов в каждом случае имеет особый гносеологический характер.

Корреляционный анализ. Корреляционная связь

Основы корреляционно-регрессионного анализа. Понятие корреляционной связи. Наличие и характер корреляционной связи между двумя количественными признаками. Коэффициент корреляции знаков. Линейный коэффициент корреляции. Эмпирическое корреляционное отношение. Коэффициент корреляции Спирмена. Изучение корреляционной связи