ХІХ ғасыр әдебиетідегі Қоқан езгісіне қарсы күрес сарыны

Территория рекламы

Абыл – Каспий алқабы, Маңғыстау түбегін жайлаған малшылар семьясынан шыққан, аты әйгілі ақын; Қазтуған,Шалгез, Жиембет дәстүрлерін жалғастырушы, батыл сөзді өжет ақын, импровизатор. Абыл «Қарасай-Қази», «Қырымның қырық батыры» циклдас ескі эпостарды жырлап келген. «Сүйекем сапар шекті...», «Құлбарыққа» толғаулары Қоқан ханы Алақұл барымташыларына қарсы тұрған қазақ батырларының ерліктерін дәріптейтін толғаулар. Бізге бұл толғаулардың үзінділері ғана жеткен. Бұл жырларда ел басына күн туғанда күші басым жауға қарсы түра білген, көзсіз ерлік көрсеткен адамдар ардақталады. Абылдың, Абыл сияқты өткір тілді ақындардың тілдерінен өркөкірек хан-сұлтандар именіп, еріксіз санасып отырады. Қайыпқали сұлтанның бөлініп, Қоқанға бет бұрғанын жақтырмай тілдейді.

Баймағамбет өзіңнен артық десе,

Ұстайды сонда сенің жының тақсыр.

Қолдаған сол сұлтанды губернатор,

Өзгеден артық па еді дінің тақсыр?

Қоқанның қонышына кіріп кеттің,

Бір уыс болмаса еді күнің, тақсыр! Қоқан хандығының тұсында өмір сүріп, үлкен оқиғаларға белсенді түрде араласқан, халық мұңын шерткен жалынды ақынның бірі Жанкісі. Жанкісінің шығармалары – Қоқан әміршілерінің озбырлығын әшкерелейтін, қасірет шеккен халық атынан айтылатын арыз ретіндегі туындылар. Бұл жырларында ақын езілген елді қан жылатып, ауыр салықтар жинап, ешнәрсемен санаспастан талан-таражға салушылардың жүгенсіздігін өткір сөздермен ашына айтып бетіне басады.

Өзіңіз қосқан зекетші,

Біздің елде Жұбай бар.

Жұбайдың жүрген жерінде,

Жылау менен ойбай бар.

Және оның жолдасы

Қаратамыз Дадан бар.

Шоңмұрын деген молдасы бар,

Төлеген деген жорғасы бар.

Аттарына жемді салуға

Алты еннен тіккен дорбасы бар..

«Келі түсім» деп алады,

«Кеусенім» деп алады,

«Құшақ зекет» деп алады...

Жанкісінің бұл өлеңі тарихи шындықтың бетін ашады. Өктем озбырлыққа душар болған найман елінің ауыр халін сипаттайды. Қоқан ханы таяу елдерден ауыр алым-салық жинап, халықты мықтап күйзелтеді, Ханның салық жинаушы зекетшісі ел-жұртты зар жылатып, малшы және егінші шаруалардың зығырын қайнатады. Ақын қазақ ішінен шыққан жалдаптардың да елді жауға қосыла тонап жатқанын зор күйінішпен баяндайды. Қоқан ханының зұлымдық әрекетін ашына сынайды . Қойдан жуас момындарды бөрідей талап, елді бүлдіріп жатқанын айтады.

Айтайын десе ұрады,

Ұрмақ түгел қырады.

Ел ішінде ажарлы

Қыз, қатынды қоймайды,

Жақсыларды сөгеді,

Ат үстінен тебеді.

← Предыдущая
Страница 1
Следующая →

Скачать

adebiet.docx

adebiet.docx
Размер: 309.4 Кб

Бесплатно Скачать

Пожаловаться на материал

Ғасыр басындағы көркем аударма. Көркем аударма – әдеби шығарманың бір тілден екінші тілге аударылған нұсқасы, көркем әдеби шығармашылықтың бір саласы. Жаңа технология. Жыраулар поэзиясы. Абыл. Әдебиеттегі өзгешеліктердің бірі. Педагогика ғылымы. Әдеби жанр. Әдебиет пәні.

У нас самая большая информационная база в рунете, поэтому Вы всегда можете найти походите запросы

Искать ещё по теме...

Эта тема принадлежит разделу:

Көркем аударма

Ғасыр басындағы көркем аударма. Көркем аударма – әдеби шығарманың бір тілден екінші тілге аударылған нұсқасы, көркем әдеби шығармашылықтың бір саласы. Жаңа технология. Жыраулар поэзиясы. Абыл. Әдебиеттегі өзгешеліктердің бірі. Педагогика ғылымы. Әдеби жанр. Әдебиет пәні.

К данному материалу относятся разделы:

Әдебиеттану ғылымы. Текстология

Жыраулар поэзиясын оқытудың тиімді жолдары

Сал – серілер поэзиясының сұлулық әлемі

«Зар – заман» ақындары шығармашылығындағы отаршылдық дәуір көрінісі

Зар заман ақындарының өлеңдерінің мәні

Ақындарының шығармаларына тиым салынуы

Тұрмыс – салт жырларының түрлері

Оқытудың жаңаша түрлері

Авторлық ауыз әдебиеті: жыраулар поэзиясы

Абайдың ақындық мектебі

ХХ ғасыр басындағы діни-ағартушылық бағыт (Шәді төре Жәңгірұлы, Нұржан Наушабайұлы, Мақыш Қалтайұлы)

ХІХ ғасыр әдебиетідегі Қоқан езгісіне қарсы күрес сарыны

Көркем шығарманың сюжеті мен композициясы

Қазіргі қазақ фольклортануы

Поэма жанрын оқыту жолдары

ХХ ғасыр басындағы қазақ прозасындағы әлеуметтік романдар («Бақытсыз Жамал», «Қамар сұлу»)

ХIX ғасырдағы айтыс өнері

Лиро-эпостық жырлардың жанрлық сипаты

Әдебиет пәнін оқытудағы әдіс-тәсілдер

Көркем шығарманы талдау жолдары

Әдеби бағыт, ағым және көркемдік әдіс

Шортанбай Қанайұлының «Зар заман» толғауы

Мектепте әдебиет пәнін оқытудың өзіндік ерекшеліктері

Лирика жанры, оның түрлері

Драма жанры, оның түрлері

А.Байтұрсынұлының «қырық мысал» жинағы

Қобыланды жырының әдеби нұсқалары

Ежелгі дәуір әдебиетінің зерттелу тарихынан (Б.Кежебаев, М.Жолдасбеков, Х.Сүйіншәлиев, Н.Келімбетов)

Абайдың табиғат лирикасын оқыту

Аңыздық проза және оның түрлері

С.Торайғырұлы поэмаларындағы Алаш идеясы(«Айтыс», «Таныстыру»)

Мысал жанрын оқыту

Роман жанрын оқыту

Қазақ драматуогиясындағы алғашқы пьесалар (К.Төгісов, К.Кемеңгеров)

«Зар заман» ақындары поэзиясының стилі

М.Ж.Көпейұлының қисса дастандары

М.Жұмабайұлы және қазақ символизмі

Әдебиет пәнін оқытудың тиімді жолдары

Абай аудармалырының шеберлік қырлары

Әбу Насыр әл-Фарабидің поэзия өнері туралы трактаттары

Мәнерлеп оқу

М.Әуезов шығармаларын оқыту жолдары

“Қыз Жібек” жырындағы халықтық салт-дәстүр көріністері

Көркем шығарманы проблемалық талдау жолдары

Алтын Орда – Қыпшақ дәуіріндегі әдебиет

Абай қара сөздеріндегі философиялық-дидактикалық толғамдар

Әдебиет сабағында сыныптан тыс жүргізілетін жұмыстар

Қорқыт ата кітабының нұсқалары,зерттелуі

Шәкәрім Құдайбердіұлының “Қалқаман-Мамыр” поэмасындағы тартыс

Жыраулар поэзиясы және мемлекетшілдік сана

Эпикалық шығармаларды оқыту жолдары

Мақал-мәтелдердің тәрбиелік-тағылымдық мәні, тақырыптық түрлері

Айтыс жанрлық ерекшелігі, түрлері

І.Жансүгіров «Құлагер» поэмасындағы Ақан сері бейнесі

Сабақты шығармашылық түрде ұйымдастыру

Ж.Аймауытұлының «Ақбілек» романындағы психологизм

Ы.Алтынсарин «Қазақ хрестоматиясы» және қазақ ағартушылығы

Шығарма жаздыру

Дулат Бабатайұлының отаршылдыққа қарсы шығармалары

Ертегі жанрын оқыту

Әдебиет сабағында әдеби теориялық ұғымдармен танысу

Көркем шығарманы талдау жолдары

ХХ ғасыр бас кезіндегі ұлт әдебиетіндегі Алаш идеясы

Жыраулар поэзиясының болжалдық сипаты

1980-90 жылдардағы қазақ әдеби сыны

Поэзиялық шығармаларды оқыту жолдары

Похожие материалы:

Коммерческая деятельность

Понятие коммерческой деятельности. Роль и значение коммерческой деятельности в условиях рынка. Задачи коммерческой работы по розничной продаже товаров. Организация и технология завоза товаров в предприятия

Теми рефератів з курсу «Соціологія»

Методичні вказівкипо виконанню методичної частини дипломних робіт для студентів інженерно-педагогічних спеціальностей

Питання методики професійного навчання – обов’язкова складова дипломних робіт студентів інженерно-педагогічних спеціальностей. Вони мають проектувальний характер і вирішують проблему кадрового забезпечення технічного об’єкту.

Методологические подходы к определению понятия PR

Во всех областях человеческой деятельности PR приобрел колоссальное значение. Словосочетание «паблик рилейшнз» переводится как «связи с общественностью».

Організація харчування і обслуговування споживачів на залізничному транспорті та шляху його слідування

Курсова робота з дисципліни: «Організація ресторанного господарства» на тему: «Організація харчування і обслуговування споживачів на залізничному транспорті та шляху його слідування»